Pacjent ma prawo do równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Sposób udzielania pomocy medycznej i procedury z tym związane muszą odpowiadać wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej. Jeżeli istnieją ograniczenia w możliwości udzielania odpowiednich świadczeń, pacjent ma prawo do przejrzystej, obiektywnej, opartej na kryteriach medycznych procedury ustalającej kolejność dostępu do tych świadczeń (tzw. kolejki). Każdy, kto ma prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, otrzymuje pomoc medyczną na takim samym poziomie.

Pacjent ma prawo do natychmiastowego otrzymania pomocy medycznej, bez skierowania, w stanie nagłym – jeśli jest zagrożone jego zdrowie lub życie. Prawo do natychmiastowej pomocy medycznej, bez skierowania, ma także kobieta w czasie porodu.

Pacjent ma prawo żądać, aby lekarz udzielający świadczeń zdrowotnych zasięgnął opinii innego lekarza lub zwołał konsylium lekarskie. Lekarz może odmówić zasięgnięcia opinii innego lekarza, jeżeli uzna to za bezzasadne. W takiej sytuacji żądanie pacjenta oraz odmowa lekarza powinny zostać odnotowane w dokumentacji medycznej.

Dotyczy to również świadczeń zdrowotnych udzielanych przez pielęgniarkę lub położną.

Pacjent, który ukończył 16 lat ma prawo uzyskać od lekarza przystępną informację o stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych i leczniczych oraz dających się przewidzieć następstwach dla zdrowia i życia zastosowania albo zaniechania określonych czynności medycznych. Jeżeli pacjent jest w wieku 16 – 18 lat, tę informację ma prawo uzyskać także jego przedstawiciel ustawowy (np. rodzic).

Pacjent ma prawo do wyjaśnień, na czym będą polegały przeprowadzane zabiegi i badania oraz w jakim celu będzie przyjmował dany lek. Ma prawo do informacji o wynikach przeprowadzonych badań. Jeśli za dane świadczenie należy częściowo lub w całości zapłacić, lekarz powinien to wyraźnie zaznaczyć. Pacjentowi przysługuje również prawo do uzyskania od pielęgniarki lub położnej przystępnej informacji o pielęgnacji i zabiegach pielęgniarskich (położniczych).

Po uzyskaniu informacji o swoim stanie zdrowia, pacjent może przedstawić lekarzowi swoje zdanie na ten temat. Może pytać o wszystko, co go niepokoi oraz do momentu, aż przekazywana informacja będzie dla niego zrozumiała. Jeżeli pacjent nie chce być informowany o swoim stanie zdrowia, ma prawo zrezygnować z tych informacji – ze wskazaniem, czy rezygnuje ze wszystkich informacji, czy tylko z niektórych.

Lekarz może nie podjąć lub odstąpić od leczenia, o ile nie zachodzi przypadek niecierpiący zwłoki, a brak udzielenia pomocy medycznej nie stanowi niebezpieczeństwa: utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała, ciężkiego rozstroju zdrowia oraz innego przypadku niecierpiącego zwłoki. Odstąpienie od leczenia nie może być dla pacjenta zaskoczeniem, powinien zostać poinformowany o tym odpowiednio wcześniej. Pacjent ma prawo uzyskać informację i wskazanie, u jakiego innego lekarza lub w jakim innym szpitalu czy przychodni ma realną możliwość kontynuowania leczenia.

Pacjent decyduje, komu i jakie informacje o jego zdrowiu mogą być przekazywane. Może wyrazić zgodę na udzielanie tych informacji innym osobom (rodzinie, znajomym, mediom), może również nie upoważnić do tego nikogo.

Upoważnienie powinno zawierać:

• - miejscowość i datę,
• - dane pacjenta (imię i nazwisko, adres zamieszkania, numer PESEL),
• - dane osoby upoważnionej (imię i nazwisko, adres zamieszkania, nr dowodu tożsamości),
• - wyraźny podpis pacjenta

Po otrzymaniu od lekarza wyczerpującej i zrozumiałej informacji o stanie zdrowia, jeśli pacjent ukończył 16 lat, ma prawo wyrazić zgodę na przeprowadzenie badania. Zawsze może się nie zgodzić na dane świadczenie zdrowotne lub zażądać zaprzestania jego udzielania. Zgoda może być ustna, pisemna albo wyrażona poprzez takie zachowanie, które nie budzi wątpliwości co do podjętej decyzji. Pisemna zgoda jest wymagana w przypadku zastosowania metody leczenia lub diagnostyki stwarzających podwyższone ryzyko mające wpływ na stan Twojego zdrowia lub na Twoje życie.

Jeśli pacjent ma 16 - 18 lat i nie zgadza się na udzielenie Ci świadczenia zdrowotnego, a jego przedstawiciel ustawowy (np. rodzic) ma odmienne zdanie, decyzję podejmuje sąd opiekuńczy.

Pacjent ma prawo (lub w jego imieniu przedstawiciel ustawowy) wnieść sprzeciw wobec opinii albo orzeczenia, które wydaje lekarz o jego stanie zdrowia, jeśli opinia albo orzeczenie ma wpływ na jego prawa lub obowiązki wynikające z przepisów prawa. Sprzeciw wymaga uzasadnienia, w tym wskazania odpowiedniego przepisu, z którego wynikają prawa lub obowiązki. Sprzeciw wnosi się do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta, za pośrednictwem Rzecznika Praw Pacjenta, w terminie 30 dni od wydania opinii albo orzeczenia.

Pacjent lub jego przedstawiciel ustawowy albo opiekun faktyczny może zgłosić niepożądane działania produktów leczniczych osobom, które wykonują zawód medyczny, prezesowi Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie produktu leczniczego do obrotu.

Pacjent ma prawo do poszanowania godności i intymności podczas otrzymywania świadczeń zdrowotnych. W związku z tym w trakcie udzielania pomocy medycznej powinny być obecne tylko te osoby, które są niezbędne ze względu na rodzaj świadczenia. Uczestnictwo innych osób, w tym osób wykonujących zawód medyczny oraz studentów uczelni medycznych, wymaga zgody pacjenta i zgody lekarza, który udziela świadczenia.

Prawo do poszanowania godności obejmuje także prawo do godnego umierania. Jeżeli pacjent znajduje się w stanie terminalnym, ma prawo do świadczeń zdrowotnych zapewniających łagodzenie bólu i zminimalizowanie cierpienia innego typu.

Przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych może być obecna bliska pacjentowi osoba. Lekarz ma prawo nie zgodzić się na obecność osoby bliskiej, jeśli istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia zagrożenia epidemicznego lub ze względu na bezpieczeństwo zdrowotne. Tę odmowę odnotowuje się w dokumentacji medycznej.